Stel je voor.

Je zit aan tafel met een boer die vreest voor zijn toekomst. Naast hem zit iemand van een natuurorganisatie die vindt dat het anders moet. Aan de overkant een beleidsmaker die vastloopt tussen regels, belangen en politieke druk.

Normaal gesproken zou dit het begin kunnen zijn van een eindeloze discussie.

Maar wat als het een spel is?

En wat als dat spel laat zien hoe je samen een van de meest complexe vraagstukken van deze tijd kunt aanpakken?

Dat is precies waar ik de afgelopen maanden mee bezig ben geweest.

Waarom gebeurt dit niet veel vaker?

Tijdens mijn PhD hield één vraag me bezig:

Als Participatief Actieonderzoek (PAO) zoveel impact kan maken, waarom wordt het dan niet veel vaker ingezet?

Samen met Tara Smeenk onderzocht ik de barrières die organisaties ervaren bij het inzetten van participatieve processen voor complexe duurzaamheidsvraagstukken.

Wat we ontdekten was confronterend.

Overal zagen we dezelfde patronen terug: systemen die vastlopen, organisaties die risico’s vermijden, professionals die geloven in participatie maar moeite hebben om de stap daadwerkelijk te zetten.

Toch vonden we ook iets anders.

Tussen alle barrières door zagen we mogelijke uitwegen. Routes die organisaties kunnen helpen om uit die impasse te komen.

Eén van die routes sprong eruit:

Laat mensen ervaren wat PAO doet.

Niet uitleggen.

Niet presenteren.

Niet overtuigen.

Laten ervaren.

Want zodra mensen voelen wat er gebeurt wanneer verschillende perspectieven samenkomen, wanneer eigenaarschap ontstaat en wanneer actie vanuit de gemeenschap zelf ontstaat, verandert de vraag van:

“Zullen we dit inzetten?”

naar

“Waarom doen we dit niet vaker?”

En toen gebeurde er iets gevaarlijks…

Want op dat moment kreeg ik een idee.

Wat als je PAO kunt ervaren door het te spelen in een simulatiespel?!

Dat bleek het begin van een avontuur waarvan ik nooit had verwacht dat ik er zó enthousiast van zou worden.

Ik wist al dat ik van spellen hield.

Ik wist niet dat ik verslaafd zou raken aan het ontwerpen ervan.

Ieder idee leidde tot drie nieuwe ideeën.

Ieder ontwerp riep nieuwe mogelijkheden op.

Hoe zorg je ervoor dat spelers écht de dynamiek van een complex systeem ervaren?

Hoe laat je ze voelen wat er gebeurt wanneer belangen botsen?

Hoe creëer je momenten waarop samenwerking niet wenselijk is, maar noodzakelijk?

Van idee naar iets groters

Toen collega Muriel Allard langskwam, begonnen we samen te sleutelen aan het concept.

Het werd scherper.

Leuker.

Spannender.

En vooral: realistischer.

Niet veel later zaten we met Ontwerpbureau Cogonez aan tafel.

Vanaf dat moment ging het hard.

Heel hard.

Iedere sessie leverde nieuwe inzichten op.

Nieuwe spelmechanieken.

Nieuwe manieren om spelers onder te dompelen in een wereld waarin niets zo eenvoudig is als het lijkt.

Onze hoofden tolden van de mogelijkheden.

En eerlijk?

Dat was soms ook precies het probleem.

Kill your darlings

Want hoe meer ideeën er kwamen, hoe duidelijker werd dat een goed spel niet draait om hoeveel je erin stopt.

Het draait om wat je durft weg te laten.

Het spel moest korter.

Scherper.

Spannender.

En precies op dat moment kwam Karen Sikkema op mijn pad, auteur van het boek Spelen Werkt.

Haar boek gaf me precies de inzichten die ik nodig had.

Niet om méér toe te voegen.

Maar om de juiste keuzes te maken.

Als kers op de taart mocht ik het ontwerp aan haar voorleggen en kreeg ik feedback die het spel opnieuw een flinke stap verder bracht, én ik mocht de ‘Are You Serious?-badge ontvangen!

Het stikstofdossier als eerste testcase

En nu begint het pas echt interessant te worden.

De eerste versie van het spel draait om het stikstofvraagstuk.

Maximaal acht spelers krijgen een AI-avatar toegewezen.

Een boer.

Een bestuurder.

Een natuurorganisatie.

Een ondernemer.

Een bewoner.

Iedere speler stapt letterlijk in een ander perspectief.

Niet om te winnen van de anderen.

Maar om te ontdekken wat er gebeurt wanneer iedereen probeert zijn eigen belangen te verdedigen én tegelijkertijd samen een oplossing moet vinden.

Want hier zit de twist:

Je kunt het spel alleen winnen als je samenwerkt.

Net als in het echte leven.

Onderweg ervaren spelers systeemdenken, dialoog, waarden, eigenaarschap, collectieve intelligentie en community-up samenwerken.

Niet als theorie.

Maar als iets wat je voelt.

Het mooiste aan dit hele avontuur?

Dat ik geen idee heb wat er straks gebeurt als de eerste groepen dit gaan spelen.

Welke inzichten ontstaan.

Welke discussies loskomen.

Welke mensen na afloop denken:

“Wacht eens even… waarom werken we eigenlijk niet vaker zo?”

Dat is misschien wel het spannendste van alles.

Wordt vervolgd…

Ps in de nieuwe editie van het PAR Practitioners Programma kan ik al wat elementen van het spel toepassen. Wil jij PAO leren én de pre-primeur van het simulatiespel ervaren? Schrijf je dan in!

The post Kun je systeemverandering spelen? De geboorte van een PAO-simulatiespel appeared first on SevenSenses.

Een gesprek met Cynthia Hansma, gecertificeerd Participatief Actieonderzoeker bij SevenSenses.

Cynthia Hansma werkte jarenlang in de wereld van goede doelen en maatschappelijke organisaties. Maar ergens in al dat bureauwerk miste ze iets. Ze wilde meer naar mensen toe. Dat gevoel bracht haar uiteindelijk bij Participatief Actieonderzoek, bij SevenSenses, en inmiddels bij haar eerste eigen opdracht in Maassluis.

Wat bracht je bij Participatief Actieonderzoek?

“Ik was echt zoekende. Bij het Rode Kruis deed ik productontwikkeling, maar ik merkte dat ik het contact met de doelgroep miste. Met de mensen waar het eigenlijk om draait. Ik zat te veel achter mijn bureau. Dus ben ik me meer gaan richten op community engagement: hoe betrek je mensen actief bij je werk? En toen hoorde ik op een dag een podcast over Participatief Actieonderzoek. Ik dacht meteen: dit is het.”

Wat haar zo aansprak? De combinatie van waarden die ze herkende in de aanpak.

“Creativiteit, gelijkwaardigheid, verbinding. Dat komt in PAO allemaal samen. Ik organiseer met een vriendin ook socratische wandelingen, waarbij we op een heel andere manier met mensen in gesprek gaan. Meer stilte, meer doorvragen, minder oordeel. Die manier van denken over gesprekken vond ik ook terug in hoe PAO werkt.”

Ze geeft een klein maar treffend voorbeeld: “Iemand ergert zich aan fietsers op de stoep. Maar de fietser rijdt op de stoep omdat de straat gevaarlijk is. Die ander weet dat misschien helemaal niet. Dat soort perspectiefverschillen zijn zo waardevol. En PAO geeft je de methodiek om ze systematisch boven tafel te krijgen.”

Hoe kwam je bij SevenSenses terecht?

“Het was nog best een zoektocht om een opleiding te vinden die ook praktisch uitvoerbaar was. Maar ik kwam al snel bij SevenSenses uit, bij het PAR Practitioners Programma (PPP). Wat me ook aansprak, naast de methodiek: de manier waarop de community is opgebouwd. Je kunt na de opleiding ook echt opdrachten doen, ook internationaal. Dat paste goed bij mijn achtergrond.”

Ze verwijst naar een project op Saba, dat haar opviel toen ze de website doorbladerde. “Mijn zusje woont daar. Dat trok natuurlijk de aandacht. De diversiteit aan projecten die SevenSenses heeft gedaan, dat vond ik indrukwekkend.”

Je hebt even getwijfeld over het PAR Practitioners Programma. Wat hield je tegen?

“Ik heb inderdaad een ronde overgeslagen. Thuis was het ingewikkeld, werk was druk. En ik weet van mezelf: als ik aan een opleiding begin, doe ik het helemaal. Dan ga ik ook volledig de opdrachten in. Dus dat is altijd een bewuste keuze.”

Uiteindelijk hakte ze de knoop door. “En ik ben er heel blij mee. Het heeft me veel gebracht, meer dan ik had verwacht.”

Wat leerde je in het PPP?

Twee dingen springen er voor Cynthia echt uit.

“Ten eerste de structuur. Bij productontwikkeling verloor ik soms het overzicht. In PAO zijn er duidelijke stadia, en per stadium weet je wat je doet. Dat geeft houvast. Zonder dat je star hoeft te zijn.”

“Ten tweede het intuïtieve werken. Madelon (één van de trainers, red.) benadrukt sterk dat je ook aanvoelt wat een groep op dat moment nodig heeft. Als je twee weken moet wachten op een gesprek omdat de timing beter is, dan doe je dat. Dat vraagt aanwezigheid en gevoel. Die combinatie van structuur én intuïtie was voor mij nieuw en heel waardevol.”

En dan is er nog iets wat haar bijblijft: het moment dat ze zag wat er kan gebeuren in een focusgroep. “Iemand zei na afloop: ik heb normaal gesproken helemaal geen energie voor vergaderingen, maar hier heb ik om 10 uur ‘s avonds energie van gekregen. Dat is het mooiste wat je kunt horen. Dat mensen die juist aan het begin afhaken, door het proces betrokken raken en willen blijven meedoen.”

“Creativiteit, gelijkwaardigheid, verbinding – dat zijn de waarden die ik altijd al belangrijk vond. Wat me verraste, is hoe diep die in PAO zijn ingebakken. De focusgroepen vragen om creativiteit, de methodiek bouwt gelijkwaardigheid in, en verbinding ontstaat gewoon – door het proces zelf.

Je stage combineerde je met je eigen baan als manager bij de stichting. Hoe was dat?

“Handig en uitdagend tegelijk, want je hebt twee rollen. Ik vroeg me soms af: heb ik dit genoeg van elkaar losgehouden?”

Ze deed haar stage bij een stichting die gezinnen in armoede ondersteunt. Het oorspronkelijke doel was om de ervaringsdeskundigheid van gezinnen beter te benutten. Maar gaandeweg verschoof de vraag. “Het werd breder: hoe breng je de systeemwereld van de stichting dichter bij de leefwereld van de kinderen en gezinnen?”

Cynthia beschrijft hoe lastig het is om mensen die afhankelijk zijn van een organisatie écht vrijuit te laten spreken. En hoe PAO juist die veilige omgeving creëert waarin dat wél lukt. Wat er uiteindelijk uit voortgekomen is, noemen ze een ‘verbetergroep’: een gevarieerde groep van gezinnen, vrijwilligers, medewerkers en bestuur die vier keer per jaar bij elkaar komt. Ze denken mee over wat er beter kan en geven input als de stichting voor een keuze staat. Ook kunnen ze worden gevraagd om iets concreets te beoordelen, zoals een tekst op de website.

“Wat me het meest raakte: juist de gezinnen die normaal het moeilijkst te betrekken zijn, zijn door het proces heel betrokken geraakt. En ze wilden zelf doorgaan. Ze zeiden eigenlijk: wij zijn al de verbetergroep, we willen blijven meedenken. Dat is precies wat PAO beoogt.”

Nu ben je direct na het PPP aan de slag gegaan bij een PAO opdracht in Maassluis. Wat doe je daar?

“De gemeente Maassluis ziet dat de vraag naar jeugdhulp in één wijk hoger is dan elders. Ze willen begrijpen hoe het is om daar op te groeien en op te voeden, voor gezinnen met kinderen van 0 tot 10 jaar. En wat er nodig is om die zwaardere druk op jeugdhulp te verminderen.”

Na ruim tachtig interviews en informele gesprekken zit ze inmiddels in de fase van inzichten delen en het identificeren van oplossingen.

Wat haar opvalt: ook medewerkers van de gemeente doen actief mee. “Niet met het idee dat zij de antwoorden al hebben, maar echt vanuit interesse. Hoe kijken mensen hiernaar? Wat hebben ze nodig? Dat vind ik mooi om te zien.”

Wat wil je met PAO uitdragen?

“Ik merk dat organisaties en projecten vaak naast elkaar werken, zonder dat de mensen waar het om gaat echt aan tafel zitten. Dan ontstaan plannen die niet gedragen zijn. Niet omdat er slechte bedoelingen zijn, maar omdat de verbinding met de leefwereld ontbreekt.”

Ze heeft dat zelf ook van dichtbij meegemaakt. “Ik heb mensen gesproken die stopten met hulp ontvangen. Als ik vroeg of hen gevraagd was waarom, was het antwoord bijna nooit ja. Dat vind ik bijzonder. Je wil toch weten wat er niet klopte? Een bedrijf wil dat zijn klant tevreden is, dus vraagt het wat die ervan vindt. Waarom gebeurt dat niet vanzelfsprekend in de zorg en hulpverlening?”

PAO herstelt die verbinding, gelooft ze. “Het vraagt tijd en de moed om los te laten wat je zelf al bedacht had. Maar als je die stap zet, komen er dingen boven die je alleen nooit had kunnen bedenken. Mensen willen niet meedoen met andermans project. Ze willen meedoen met hun eigen project. En dat is precies wat PAO mogelijk maakt.”

Cynthia gaat als gecertificeerde Participatief Actieonderzoeker graag aan de slag met een diversiteit aan complexe vraagstukken waarbij creativiteit, verbinding en beweging samen komen. Heb jij een vraag voor Cynthia? Mail naar cynthia.hansma@seven-senses.nu.

Wil jij net als Cynthia PAR Practitioners Programma volgen? In drie maanden leer je de methodiek, de vaardigheden en de mindset om als Participatief Actieonderzoeker aan de slag te gaan. In jouw eigen werkveld, of als onderdeel van het groeiende SevenSenses-netwerk. Meld je aan.

The post “Mensen willen meedoen met hun eigen project, niet met dat van iemand anders” appeared first on SevenSenses.

Dit uitdagende programma voor afstudeerders en jongprofessionals begon in 2014 in Oeganda en liep sindsdien 4 jaar als een trein in diverse landen wereldwijd, geleid door diverse Challenge Coordinatoren.

Lokale gemeenschappen ontdekten hun eigen kracht en de assets van hun wijk, hoe ze initiatieven opgang konden brengen en de autoriteiten beter konden bereiken en zelfs corruptie aan konden pakken, en gaven aan zich eindelijk gehoord te voelen, en samen sterker dan ooit te staan.

Challenge deelnemers kwamen terug met levenservaring waar ze tot het einde der dagen over na kunnen praten, omdat het voor hen zo indrukwekkend was. Ze geven aan dat ze dit in geen 100.000 boeken hadden kunnen leren. Twee deelnemers, in verschillende Challenges, gaven aan dat hun burnoutklachten verdwenen waren omdat ze in de Challenge ontdekten waar ze écht energie van krijgen. Anderen geven aan dat ze zoveel over zichzelf geleerd hebben, andere culturen beter begrijpen of ontdekt hebben wat écht belangrijk is in samenwerking.

De verhalen van deelnemers en gemeenschappen zijn me altijd bijgebleven en boeien me tot op de dag van vandaag nog steeds. Want wat zit daar nou precies achter, wat zijn de werkzame elementen die zoveel waarde geven aan zowel de Challenge deelnemer als de lokale gemeenschap waar de Challenge plaatsvindt?

Je leest het hier.

Juist daarom deed het pijn toen we in 2018 moesten besluiten ermee te stoppen. Het werd financieel onhoudbaar voor SevenSenses. We wilden de prijs voor de deelnemers zo laag mogelijk houden en toch moesten alle kosten gedekt worden, die behoorlijk op konden lopen. Met de combinatie van externe financiering en het deelnamebedrag voor Challenge deelnemers kwamen we meestal nét break-even uit. SevenSenses kwam op deze manier als startend bedrijf niet vooruit, en ik kon mijn rekeningen niet meer betalen. Bovendien slokten de Challenges mij helemaal op omdat ik als coördinator meeging naar de Challengelocatie. Omdat ik wilde uitbreiden en mezelf niet op kon splitsten startte in de SevenSenses Academy om nieuwe Challenge Coordinatoren op te leiden, maar zij kregen hetzelfde probleem: break-even draaien en jezelf niet op kunnen splitsen.

Maar… Hoewel de Challenge onvoldoende inkomsten opleverden konden we wél laten zien dat we inhoudelijk prachtige impact maakten en dat heeft SevenSenses enorm goed gedaan, in een tijd dat PAO nog voor velen onbekend terrein was. We kregen veel erkenning en waardering voor onze Challenges en won bijvoorbeeld de Healthy Cooking Challenge de Albert Schweizer prijs en de Healthy Teeth Challenge de UvA Alumniprijs, beide voor hun enorme positieve impact op de lokale gemeenschappen.

Moeten we dan sleutelen aan een programma dat in feite zó veel impact maakt voor zowel lokale bevolking als Challenge deelnemer? Liever niet.

SevenSenses is intussen sterker dan ooit. De platformorganisatie is uitgegroeid tot een levendige community van bevlogen PAO’ers die op allerlei plekken, op allerlei verschillende complexe vraagstukken, PAO uitvoeren en daarmee inkomsten genereren. Dus SevenSenses blijft stevig staan, hoeveel Challenges er ook lopen! En daarnaast kan de SevenSenses Foundation nu meefinancieren, mede dankzij onze commerciële opdrachten, waar steeds een percentage van naar de Foundation gaat.

De Challenge zelf heeft dus niet hoeven veranderen, maar de omgeving waarin de Challenge is ontstaan -SevenSenses- is uitgegroeid tot een ecosysteem dat haar nu kan dragen. Hoe gaaf?! Via deze route kunnen we weer wereldwijd impact maken op een manier recht doet aan lokale cultuur en daadwerkelijke behoeften van betrokkenen.

De Water Management Challenge (een gemeenschap in Guinée Bissau die door o.a. klimaatinvloeden onder druk staat) is de eerste Challenge die sinds 2018 weer van start gaat, en hopelijk volgen er nog velen. Nu is het aan een nieuwe generatie deelnemers om deze reis mogelijk te maken. Wie durft het avontuur aan?

Zie hier voorbeelden van eerdere Challenges:

• Street Angels Challenge
• Twekembe Water Challenge
• Father Involvement Challenge
• Female Rights Challenge
• Sustainable Tourism Challenge
• Healthy Teeth Challenge
• Women Empowerment Challenge
• Female Entrepreneurship Challenge

Of bekijk onze projectpagina voor meer Challenges en andere PAO projecten.

The post Waarom we één van onze meest impactvolle programma’s in de ijskast gezet hadden – en die nu er nu weer uithalen appeared first on SevenSenses.

In het PPP leer je hoe je aan de hand van een gestructureerde en toch flexibele methodiek een grote groep mensen faciliteert in het co-creëren en uitvoeren van oplossingen voor complexe vraagstukken. Die methodiek heet Participatief Actieonderzoek (PAO). PAO is zo oud als de weg naar Rome maar heeft zich over de tijd fantastisch weten aan te passen aan de maatschappelijke veranderingen. Combineer dat met de nieuwste inzichten op het gebied van eigenaarschap, motivatie en communicatie en je hebt dé aanpak om de meest complexe situaties aan te kunnen pakken mét de mensen om wie het gaat. We noemen dat Community-up werken: niet top-down, niet bottom-up maar in samenwerking met iedereen die tot die zogenaamde top en bottom behoort – en alles daartussenin.

De Training Track

In de Training Track van het PPP gaan we in op alles wat je moet weten en kunnen om deze aanpak in te zetten. Je wordt je bewust van je eigen paradigma en leert hoe je aan de hand van de basisprincipes van PAO kunt schuiven met dit paradigma om écht impact te kunnen maken. Nog een beetje vaag? Snap ik. Zodra je in het PPP zit en het ervaart, merk je hoe gaaf het is om vanuit dat nieuwe paradigma concreet aan de slag te gaan. Je leert welke exacte stadia je doorloopt met de betrokkenen, wat je allemaal kunt doen in elk stadium en hoe je alles kunt customizen naar jouw specifieke context. We trainen intensief de vaardigheden die nodig zijn om perspectieven te verzamelen terwijl je bouwt aan eigenaarschap bij de betrokkenen. We trainen vervolgens de vaardigheden die nodig zijn om die perspectieven te analyseren en hiervan visualisaties en overzichten te maken die écht het verschil maken voor de betrokkenen. Tenslotte trainen we de vaardigheden die nodig zijn om groepen mensen samen te laten reflecteren, brainstormen, prioriteren en actieplannen te co-creëren, zodat ZIJ met elkaar aan de slag kunnen op een manier die bij hen past en waar ze tot in hun diepste poriën motivatie voor voelen.
Nou dat dus, en nog veel meer.

Het leuke vind ik als trainer altijd, dat mensen uit alle uithoeken van de samenleving meedoen. Geografisch, inhoudelijk, persoonlijk et cetera. Zij leren allemaal dezelfde PAO-methodiek, maar passen het allemaal op hun eigen manier toe, aangepast aan de context van hun vraagstuk. Zo krijg je altijd rijke gesprekken en bijzondere inzichten, die je in geen enkel boek op zou kunnen doen.

De Internship Track

Als je de PPP Internship Track doet, volgt er daarna nog een mooi avontuur: je gaat PAO direct toepassen in de praktijk! Je krijgt daarbij online begeleiding van de trainer en directe brainstormkracht van je mede-PPP’ers. Tussen de training (Training Track) en de stage (Internship Track) heb je zo’n drie maanden om je PAO (verder) voor te bereiden. Je zoektocht naar een fantastische stage begon wellicht al tijdens de Training Track; nu is het vooral belangrijk om met de eventuele opdrachtgever af te stemmen, de praktische zaken voor te bereiden en te plannen, zodat je direct een goeie start kunt maken! Want vergis je niet, de stage is 14 weken maar vliegt voorbij. Je moet goed voorbereiden en plannen (en hard werken) om de hele PAO-cyclus in die drie maanden te kunnen volbrengen. Niet iedereen redt dat en dat is ok, je hebt dan alleen geen begeleiding meer. Zodra je alle competenties van het competentieformulier hebt kunnen laten zien, kun je op voor je certificaat. En daarna… met certificaat op zak… als je wilt… wacht je nog een mooi avontuur als je met SevenSenses betaalde PAO opdrachten kunt gaan uitvoeren!

Doe je mee? Schrijf je dan hier in of reserveer alvast je plek (mocht je je bedenken dan kun je die plek weer vrijgeven).

Wil je eerst even inhoudelijk aftasten? Doe dan mee aan het gratis webinar ‘Van Vastlopen naar Beweging: zo Werk je Community-up’ op 26 mei 2026.

Meer weten over het PPP? Doe dan mee aan de gratis info avond op 11 juni 2026.

The post Wat leer je in het PAR Practitioners Programma? appeared first on SevenSenses.

Een vacature als beginpunt

Tijdens haar masterscriptie deed Merve al kwalitatief onderzoek in Liendert. Ze onderzocht de barrières en kansen in de bekendheid en toegankelijkheid van speltherapie onder eerste- en tweedegeneratie ouders. Hiervoor voerde ze interviews, waardoor ze korte lijntjes had in de wijk en er een bekend gezicht was. Toen verscheen er een vacature voor burgeronderzoeker vanuit een project waar SevenSenses aan meewerkt, ook in Liendert. Het project was PAO-gericht en zocht mensen om onderzoekers te ondersteunen bij het afnemen van interviews.

“Ik kende PAO nog niet, maar de vacature ging over interviews afnemen en met mensen aan de slag gaan. Niet alles uit de literatuur. Ik haal daar veel energie uit, dus ik dacht: ik doe het gewoon.”

Ze twijfelde aanvankelijk (twee kinderen, getrouwd, afstuderen, werk…) maar het project bood haar de ruimte. Ze werkte samen met Denise, Geertjan en Hedwig van SevenSenses. Zij vroegen of Merve interesse zou hebben om meer over Participatief Actieonderzoek te leren. Vanuit het project verdiepte ze zich verder in PAO en rolde ze het PAR Practitioners Programma (PPP) in (2025-2026). Het PAO in Liendert kon ze ook mooi als stage gebruiken.

Theorie en praktijk tegelijk

Omdat Merve het PPP volgde terwijl ze al actief was als burgeronderzoeker in Liendert, liepen theorie en praktijk voortdurend door elkaar.
“Tijdens het PPP vielen er stukjes op zijn plek: ‘Oh, zo doen we dat dus ook in Liendert.’” Het werkte ook andersom: de verse kennis uit het programma bracht haar terug naar Hedwig en Geertjan met nieuwe vragen. Bij de analyse, het labelen van data, kon ze hen weer scherpstellen en prikkelen. “Dat was een mooie combinatie”.

De kracht van de community

Het meest verassende aan het PPP was voor Merve de kracht van de community zelf. “Wij zijn degene die faciliteren, maar de kracht zit bij de mensen. Dat was een eye-opener. Mooi dat je met PAO de persoon mag zijn die dat weet te ontsluiten.”
Ze geeft een concreet voorbeeld uit Liendert: het gehoord voelen tijdens een focusgroep zorgde er al voor dat de onrust in de wijk minder werd. “De behoefte aan actie was daarna eigenlijk al kleiner. Het gesprek zelf bleek daarin dus al veel waarde te hebben.”

Die manier van werken herkent ze ook in haar achtergrond in de jeugdzorg en in haar nieuwe rol als coördinator van de Familieschool in Liendert – een concept dat de verbinding tussen school, gezin en wijk versterkt. “Bij PAO kijk je echt naar wat er leeft binnen de gehele community. Wat speelt er, waar is behoefte aan en hoe kun je samenbouwen aan positieve verandering? Dat zie ik ook terug bij de Familieschool.”

Een verschil met kwalitatief onderzoek ervaart ze wel. “Bij kwalitatief onderzoek haal je mooie resultaten op, maar wat wordt er mee gedaan? Bij PAO doe ik wel de analyse, maar je doet het uiteindelijk samen. Dat zorgt ervoor dat mensen het meer dragen en daardoor toepassen.”

Vrijheid en creativiteit binnen het PPP

Wat haar ook opviel tijdens het PPP is de vrijheid die PAO biedt. “Tijdens een PAO-traject is er veel ruimte voor je eigen kunnen. Je hebt wel de verschillende stadia, maar je hoeft niet per se een bepaalde methode te gebruiken. Het is creatief en open voor eigen invulling. Dat maakt het naar mijn idee ook krachtig.”

Haar favoriete methode? Visualisatie. “Uitdagend, maar een mooie, krachtige methode. Ook mooi om te zien hoe de andere PPP-deelnemers het creatief inzetten.”

Merve heeft veel uit het PPP gehaald: “De groepsdynamiek tijdens het PPP was fijn. Het was een klein groepje, waardoor er veel ruimte was voor vragen. Er hing een goede sfeer en een fijne energie. We hebben veel methoden kunnen oefenen.”

Klaar voor PAO projecten!

Merve rondt momenteel de verslaglegging van haar PAO in Liendert af. Ze is klaar voor mooie opdrachten als gecertificeerd PAO’er!

Heb jij een vraagstuk waar PAO bij kan helpen? Neem contact op.

Wil jij net als Merve het PAR Practitioners Programma(PPP) volgen? Meld je snel aan voor de volgende editie.

The post Van wijk naar opleiding – en weer terug: hoe Merve Participatief Actieonderzoek ontdekte appeared first on SevenSenses.

Wanneer ik terugdenk aan mijn jaren in de hotellerie, zie ik niet alleen kamers, gasten of schoonmaaktrolleys voor me. Ik zie vooral mensen. Verhalen. Systemen. Zonder dat ik het destijds wist, leerde ik in de hotels waar ik werkte (Okura, Krasnapolsky, Holiday Inn Amsterdam Zuid e.d.) de essentie van wat we binnen Participatief Actieonderzoek Systeemexploratie noemen: echt luisteren. Met nieuwsgierigheid. Zonder oordeel.

Van hospitality naar menselijkheid

Hospitality (gastvrijheid) is altijd mijn tweede natuur geweest. Al op jonge leeftijd wist ik dat ik naar de hotelschool wilde. Die keuze ontstond bijna toevallig, toen ik vanuit de bus de letters TIO (waar ik uiteindelijk ook echt Hotel- and Eventmanagement heb gestudeerd) zag. Wat voorbestemd is, vindt zijn weg…

Dat ontdekte ik opnieuw tijdens mijn stages in het Krasnapolsky en het Okura, en later in mijn rol als jonge housekeepingmanager.

De housekeepingafdeling is de stille motor van elk hotel. Het werk is zwaar en vaak onzichtbaar. Toen ik begon op deze afdeling was mijn team voorzichtig, bijna afwachtend. Ze hadden al veel managers zien komen en gaan. Daarbij was ik jong, nog geen 20.

Ik wilde mijn rol anders invullen.
Niet vanuit het kantoor, maar vanuit de gangen.
Tussen de schoonmaakmiddelen, stofzuigers en het geroezemoes.

Mijn strategie was simpel.
Niet vragen: “Hoe is het?”
Maar: “Hoe gaat het met jou?”

Systeemexploratie zonder dat ik wist dat het zo heette

Door die kleine verschuiving ging er een wereld open. Mensen begonnen te vertellen. Over hun familie, hun dromen, hun zorgen. Over de drukte van de dag. Met elke ontmoeting verkende ik hun context, precies zoals PAO dat van ons vraagt.

Rosalia was daarin een sleutelpersoon. Een Portugese collega die al twintig jaar dezelfde verdieping schoonmaakte en zelden iemand dichtbij liet komen. Door te luisteren, terug te koppelen en oprechte interesse te tonen, ontstond er vertrouwen. Langzaam. Stil. Echt.

Toen ze na twintig jaar voor het eerst wél in het weekend wilde werken om me te helpen, voelde dat als een diep teken van verbinding. Niet omdat ik haar iets vroeg, maar omdat ze zelf wilde bijdragen.

Dat is co-creatie.
Dat is eigenaarschap.
Verandering die voortkomt uit relatie, niet uit hiërarchie.

Wanneer een team een systeem wordt

Tijdens een groot congres, toen het hele hotel vol zat, gebeurde iets bijzonders. De snelste schoonmakers gingen niet eerder naar huis. Ze hielpen hun collega’s. Er werd gelachen in de gangen, ondanks de drukte. Iedereen voelde zich onderdeel van het geheel.

Daar zag ik hoe een systeem werkt wanneer waardering centraal staat.
Mensen nemen verantwoordelijkheid omdat ze zich gezien voelen.

Het was mijn eerste echte ontmoeting met de kern van PAO.
Echt luisteren.
Context begrijpen.
Betekenis geven aan wat mensen drijft.

Een appeltaart als symbool voor aandacht

Voor mijn inhaalopdracht van trainingsdag drie koos ik ervoor om mijn ervaring in de hotellerie te verbinden met Systeemexploratie. Ik schreef een verslag waarin ik liet zien hoe ik de stof begreep door deze te koppelen aan mijn eigen praktijk

En als persoonlijk gebaar bakte ik een appeltaart voor de groep.
Waarom appeltaart?
Omdat luisteren lijkt op bakken.

Je neemt de tijd.
Je werkt met aandacht.
Je doet het niet alleen voor jezelf.
Je brengt iets warms in een groep.

De geur van appeltaart is voor mij de geur van waarderende aandacht.

Wat ik meeneem naar mijn PAO-praktijk

Door deze opdracht besefte ik dat ik de kern van PAO al veel langer leef dan ik dacht. De trainingsdag gaf me de taal erbij.

Luisteren zonder oordeel is voor mij de basis van elk veranderproces.
Als je oprechte aandacht zaait, oogst je samenwerking.
En soms, heel soms, zelfs een team dat aanvoelt als familie.

The post De kracht van echt luisteren: hoe mijn tijd in de hotellerie mijn PAO-bril vormde appeared first on SevenSenses.

Twee weken geleden stond ik in een kurkdroog landschap in het zuiden van Alentejo, tussen kleine struikjes die — op het eerste gezicht — niet veel voorstellen. Maar schijn bedriegt: anderhalf jaar geleden was dit nog dorre grond. De biodiversiteit is intussen verdubbeld, en binnen enkele jaren is dit een voedselbos van 6 meter hoog. En dat is te danken aan Hans en Sunamita, oprichters van QXote — een organisatie die zich met hart, hoofd en handen inzet voor regeneratie van land én samenleving.

Samen met mijn collega’s Christa en Muriel was ik bij hen op bezoek om te verkennen hoe Participatief Actieonderzoek (PAO) hun werk kan versterken. Het werd een ontmoeting die me diep raakte én een uitnodiging tot omdenken.

Een postzegel met tentakels

In een klein dorp met zo’n 500 inwoners bouwt QXote aan iets dat zich moeilijk laat vangen in traditionele bedrijfsmodellen. Er is geen baas, geen personeel, geen afgebakend plan. Wel extreem veel samenwerking met andere partijen en veel bezoek van onderzoekers, retraitanten, en handjes-uit-de-mouwen mensen waardoor Hans en Sunamita het onmogelijke voor elkaar lijken te krijgen. In een wereld waar geld en belangen het land letterlijk omploegen en verruïneren, weten zij -ook letterlijk- het te herstellen door samen te werken met de juiste mensen en organisaties en iets op te bouwen waar al die betrokkenen wat aan hebben.

Op het eerste gezicht -vooral van bovenaf- lijkt hun werk een postzegel op een gigantische lappendeken, maar schijn bedriegt. De tentakels van hun projecten grijpen veel verder om zich heen, deels zichtbaar maar een enorm deel ook (nog) onzichtbaar.

Hans:

“we zijn heel bewust gedurende vier jaar vooral komen ‘brengen’. We brengen mensen, jongeren, geld, aandacht, levendigheid in het dorp. We hebben tot dusver niet iets gevraagd. En we doen het niet om ‘beloond’ te worden (voor wat, hoort wat), maar vooral te laten zien dat we er zijn en dat we er niet op uit zijn om iets te halen en dan weer te verdwijnen”

Hun aanpak werkt dus niet alleen ecologisch (zoals het voedselbos bewijst), maar ook sociaaleconomisch. Bezoekers brengen inkomsten en leven in het dorp, terwijl Hans en Sunamita met uiterste voorzichtigheid bouwen aan relaties met de lokale gemeenschap om stap voor stap tot mooie vormen van samenwerking te kunnen komen. En die voorzichtigheid is nodig: generatielange traditionele landbouwkennis wals je niet plat met betweterigheid, maar je wilt wél laten zien hoe het anders kan.

PAO in de praktijk: wortelen voor je bloeit

We hebben veel waardevolle gesprekken gevoerd — met Hans en Sunamita, met mensen uit het dorp, en met elkaar. We hebben gebrainstormd, geluisterd, geleerd, en natuurlijk ook bomen geplant. Hans kwam met het idee dat Sunamita en hij zelf PAO’er worden. Zo kunnen zij het PAO-proces integreren in het tempo en de taal van het dorp en met de projecten die al lopen zodat die elkaar ook versterken. Een groeiproces van binnenuit. Voor mij is dit een schoolvoorbeeld van wat PAO beoogt: eigenaarschap opbouwen, oog voor de lokale gebruiken, waarden en gevoeligheden, en community-up werken pur sang. Ik vermoed dat Hans en Sunamita PAO in hun bloed hebben zitten.

In de komende weken ga ik met Hans en Sunamita verkennen hoe we een PAO-opleidingstraject kunnen opzetten dat past bij hun context, met als droom: een beweging die niet bovenlangs komt aanvliegen, maar van onderaf wortelt. Die land regenereert én het dorp laat floreren op een manier dat daar passend is. Die combi, dat is wat mij betreft de essentie van échte verandering.

Wil jij meedenken of bijdragen? Stuur mij een bericht!

The post Een voedselbos, een dorp, en de zoektocht naar co-creatie in Portugal appeared first on SevenSenses.

Maarten de Witt is bedrijfskundige, begon zijn loopbaan als projectleider en werkt inmiddels al tien jaar als auditor bij Concern Auditing (CA) van gemeente Rotterdam.
Bij CA doet hij onderzoek naar grote gebiedsontwikkelingsprojecten, zoals in de Rijnhaven en de Maashaven, grote renovaties, zoals de Maastunnel en de Centrale Bibliotheek en grote IT projecten. Zijn missie en passie: Het optimaal combineren van uitvoering en onderzoek van complexe projecten om falen te voorkomen en de kans op succes te vergroten. Zijn zoektocht bracht hem bij Participatie Actieonderzoek (PAO).

“Als auditor toetste ik projecten altijd aan de Rotterdamse Standaard voor Projectmatig Werken (RSPW). In het RSPW staat duidelijk beschreven hoe je projecten moet uitvoeren, met allerlei verschillende templates. Als auditors gebruiken we dat kader als een soort referentiekader. Maar bij complexe projecten klopte dat referentiekader simpelweg niet meer”, legt Maarten uit.

Het keerpunt: de Maastunnel

De 75-jaar oude Maastunnel moest steen voor steen worden blootgelegd om de werkelijke staat vast te stellen. Het projectteam werkte daarom agile, terwijl audit nog uitging van een watervalprogramma van eisen en vaste templates. Het besef groeide: de complexiteit van nieuwe projecten vraagt om een andere bril.

“We hebben de tijd genomen om te kijken wat er allemaal nieuw was in de literatuur over complexe projecten en projectmanagementbenaderingen. Kunnen wij de projecten op een andere manier onderzoeken?”, vertelt Maarten.

Er werden vijf complexiteitsfactoren vastgesteld:

1. Dynamiek in de omgeving
2. Nieuwheid voor de organisatie
3. Technische onzekerheid
4. Tijdsdruk en werkdruk
5. Vaagheid

“Managers van projectafdelingen en risicomanagers stonden heel positief tegenover ons initiatief. Velen zagen in, dat projecten faalden of in de problemen belandden, zonder dat de huidige projectmanagementmethode daar een goed antwoord op had. Ze hadden sterk het gevoel dat er iets moest veranderen, en daar hebben we veel gesprekken over gevoerd. Het leverde veel inzichten op en leidde tot een nieuwe aanpak op het auditen van complexe projecten”.

Samen met collega-auditors ontwikkelde Maarten een complexiteitsscan waarmee een open gesprek ontstond over de complexiteitsfactoren. Het leverde de auditafdeling zelfs een innovatieprijs op, maar het leerde Maarten vooral dat scannen niet genoeg is: er moest ook anders geleerd worden.

De ontdekking van Participatief Actieonderzoek (PAO)

Op de Vrije Universiteit maakte Maarten voor het eerst kennis met Participatief Actieonderzoek. Na een gastcollege van SevenSenses oprichter Madelon Eelderink schreef hij zich direct in voor het PAR Practitioners Programma (PPP). In zijn eerste PAO-traject in een Rotterdamse wijk zag hij hoe moeders, geloofsinstellingen en welzijnsorganisaties samen oplossingen bedachten voor een onveilig speelplein. Maarten vertelt enthousiast: “Dat was mijn eerste PAO met een superleuk team. Ik vroeg mij meteen af: werkt dit ook binnen de gemeentelijke organisatie? Een PAO is vaak gericht op meer wijkgerichte problemen, om allerlei verschillende groepen, die elkaar weinig spreken te betrekken in een vraagstuk. Die groepen hebben toch een beetje een verbrokkelde samenwerking. Is dat binnen een gemeente niet ook het geval?”

Van een wijk naar gemeentelijke megaprojecten: kan dat wel?!

De grote vraag werd: werkt PAO ook binnen een gemeenteorganisatie zelf? De kans om een antwoord te vinden op die vraag kwam toen de auditagenda opnieuw het dossier grote projecten opende, onder meer omdat het ambitieuze project Feyenoord City was vastgelopen. Twee fundamentele aanbevelingen uit eerdere onderzoeken lagen op tafel:

• Meer netwerk-leren: Structureel, systematisch leren met en van alle interne en externe partijen die invloed hebben op het project, zoals bewoners, marktpartijen, kennisinstellingen en uitvoerende professionals.
• Meer ‘leren in projecten’ in plaats van ‘leren van projecten’: Leren verplaatsen van aanbevelingen in rapporten naar leren in projecten door een projectteam samen met interne en externe partijen “in het hier en nu”.

Het pilot-PAO binnen de gemeente

1. Oriëntatie
   Eerst zochten Maarten en zijn collega’s een onderwerp dat zich goed leende voor PAO. Ze kozen voor een taai intern probleem. “We zagen het als voorbeeldproject. We wilden laten zien dat je alle stakeholders op deze manier goed kon betrekken”.
2. Systeemexploratie en ‘olifant in de kamer’
   SevenSenses had een coachingsrol tijdens het onderzoek: voor vragen, hulp bij het faciliteren, het maken van het draaiboek en het kiezen van de instrumenten. De gesprekken leidden tot pittige discussies, maar vooral tot gedeelde erkenning van het probleem.
3. Drie actiegroepen
   Er ontstonden drie actiegroepen waarin meerdere afdelingen uit de organisatie bij elkaar gingen zitten. Zo werden er oplossingen bedacht om een betere scheiding aan te brengen tussen de droom- en doe-fase van projecten en werd besloten om een bewezen methode toe te passen op de allergrootste projecten.
4. Terugkom- en reflectiesessie
   Na enkele maanden presenteerden de teams hun actieplannen. Daarbij vroegen de auditors expliciet: “Hoe hebben jullie dit proces ervaren, wat werkte wel en niet?”. Er was meer verbinding ontstaan tussen directie, projectteams, bestuursadviseurs, kostendeskundigen, strategen en gebiedsontwikkelaars en de gaten in de collectieve kennis waren opgevuld door gezamenlijk in actie te komen.

Spanningsveld audit PAO: een leerervaring op zich

PAO en audit, hoe gaat dat samen? Heel goed! Zowel Maarten als zijn collega’s zijn enthousiast over deze methode als aanvulling op de traditionele auditmethodes. “In de audit-wereld is ieders glas iets meer halfleeg, maar de PAO-methode is meer van de halfvolle glazen”. Voor sommige uitdagingen is PAO een echte uitkomst. Het verschil in logica zie je in dit schema:

Impact van PAO

Deze pilot bewijst: PAO levert concreet resultaat, is in te zetten bij complexe projecten in grote organisaties én zou omarmd moeten worden als vast instrument. Er zijn momenteel veel transitievraagstukken – denk alleen al aan duurzaamheid, sociale innovatie, armoede, veiligheid – die heel goed met PAO aangepakt kunnen worden.

“Er kwam heel veel energie vrij op het moment dat mensen hun eigen ziel en zaligheid inzichtelijk maakten. Het goede gesprek kwam op tafel. Er is veel meer verbinding ontstaan tussen de kennis, maar ook tussen de mensen. Er is eigenaarschap ontstaan. Deelnemers hadden het gevoel dat ze het samen deden. De plannen zien er gewoon heel erg goed uit. Ze worden nu ook gewoon in de besluitvorming gebracht,” vertelt Maarten trots.

“Een audit stopt meestal bij een auditrapport. Het is aan de opdrachtgever om de verbeteringen op te pakken. Dit kan erg goed gaan, wanneer er veel commitment is bij een opdrachtgever, maar een rapport kan ook in de la belanden. Bij een PAO zijn de geïnterviewden niet alleen subject van onderzoek, ze bepalen zelf ook wat het probleem is en nog belangrijker, ze bepalen de oplossingsrichtingen en werken deze zelf uit. Vaak merken we in een audit dat geïnterviewden veel weten en enthousiast zijn om deze problemen op te pakken, maar dat zij moeten wachten tot opdrachtgevers overgaan tot actie. Dit houdt in dat ze een besluit moeten nemen om wat met de aanbevelingen te doen en een projectleider en projectteam moeten aanstellen, waarbij het de vraag is of alle enthousiaste betrokkenen een rol krijgen in de verbetering. Hier ligt een risico op tijd-, kennis- of motivatieverlies.”

“Soms wordt er vanuit audit een follow-up onderzoek gedaan, om te onderzoeken of de aanbevelingen zijn opgepakt, maar deze werkwijze werkt top-down, de opdrachtgever is in de lead. Bij PAO is de community in de lead, die tijdens het PAO het probleem en oplossingen bepalen (community-up werken). Deze community ontwikkelde zich tot een lerende community. Deze community gaf goed invulling aan de twee doelstellingen van de gemeente; de behoefte aan ‘netwerk-leren’ en ‘leren in projecten’.”

Samengevat: zowel binnen een wijk, binnen audit als binnen de gemeentelijke organisatie is PAO een heel goed instrument. Maarten onderzoekt inmiddels hoe PAO kan doorgroeien naar systemisch actieonderzoek, waarbij systeemdenken en actieonderzoek gecombineerd worden. Het doel is om complexe landelijke vraagstukken in de praktijk aan te pakken, nodig bij thema’s zoals dakloosheid en personen met onbegrepen gedrag, waarbij macht, beleid en domeinen (zoals zorg, veilig, sociaal, migratie en verzekering) verkokerd zijn.

Als Gemeente starten met PAO?

Hoe kun je Participatief Actieonderzoek binnen jouw gemeente toepassen? We geven je graag een paar tips:

• Start klein, eindig groot: kies een pilotproject.
• Investeer in vaardigheden: leid interne PAO-facilitators op en regel eventueel een externe coach voor de eerste trajecten.
• Maak het leerproces zichtbaar: Plan terugkomsessies in en monitor de uitvoering; zo blijft het geen ‘eenmalige workshop’.
• Kies het juiste instrument: Maak op hoofdlijnen onderscheid tussen de instrumenten. Gebruik PAO bij complexe, machtsgevoelige of transitie-vraagstukken, waarbij kennis, participatie en motivatie van betrokkenen binnen en buiten de organisatie cruciaal zijn voor verbetering. Houd audit paraat voor vraagstukken wanneer je een stevig onafhankelijk oordeel wil op managementvraagstukken binnen organisaties of projecten op het gebied van governance, samenwerking, beheersing, risico´s of compliance.
• Denk niet teveel in hokjes: Laat de complexiteit van het vraagstuk bepalend zijn. Audit weet veel van jouw organisatie en van organisatiekunde. PAO is een methode die goed met complexiteit en netwerkleren kan omgaan. Laat audit en PAO hand in hand gaan bij complexe vraagstukken en transities binnen gemeenten. Audit maakt reeds veelvuldig gebruik van kwalitatieve onderzoeksmethoden die ook binnen PAO worden gebruikt, zoals appreciative inquiry, behavioural auditing en reflexief dialogisch onderzoek. De scheidingslijn tussen audit en PAO is minder belangrijk dan hoe ze elkaar kunnen aanvullen.

Dieper in de wereld van PAO duiken?

Neem contact op met SevenSenses voor een verkennend gesprek of sluit je aan bij het volgende PAR Practitioners Programma. Zet vandaag de eerste stap naar projecten die niet alleen opleveren wat op papier staat, maar ook wat de samenleving werkelijk nodig heeft.

The post Leren in complexe projecten: Participatief Actieonderzoek voor gemeenten appeared first on SevenSenses.

Hoe de angel naar boven kwam: geen tijdgebrek maar angst!

Marije Klein is docentonderzoeker Nederlands bij mbo-instelling Rijn IJssel. Zij behaalde eerder al een mooie 9,5 voor haar eerste PAO voor haar studie Docent Nederlands, mét het Handboek Participatief Actieonderzoek van SevenSenses oprichter Madelon Eelderink als leidraad en is nu met haar tweede PAO bezig.

Het vraagstuk

Veel mbo-studenten ervaren een apart ‘lesje’ Nederlands als losstaand en weinig motiverend. Marije Klein onderzocht daarom: hoe kan Nederlands duurzaam worden geïntegreerd in de beroepslessen van Journalistiek & Media?

‘Als je taal in de beroepscontext aanbiedt, dan snappen studenten veel beter waar het over gaat, zijn ze gemotiveerder én blijft het beter hangen. Integratie van basisvaardigheden in beroepsonderwijs is dus heel belangrijk. Dat weten we al heel lang, alleen gebeurt het nog veel te weinig. Wat is er nodig om ervoor te zorgen dat dit wél gebeurt?’, vertelt Marije.

Inmiddels is Marije gestart met haar vervolgonderzoek, gesteund door een Comeniusbeurs van het NRO. Het tweede onderzoek richt zich op álle basisvaardigheden binnen de opleiding (dus ook rekenen, burgerschap en Engels).

Handboek Participatief Actieonderzoek

‘Ik werkte al 7 jaar als docent voor de opleiding. PAO is dan een heel geschikte methode om stapsgewijs toch een onderzoek te doen’. Het Handboek Participatief Actieonderzoek leidde Marije door de zeven methodische stadia.

‘Ik had van tevoren wel een idee wat de uitkomst van het onderzoek zou zijn. Ik zat natuurlijk al midden in de materie, maar dat kan ook voor een vertroebelde blik zorgen. Door de methodische stadia te volgen, bleek er namelijk toch iets anders aan de hand te zijn. Zonder het doorlopen van de 7 stadia van PAO, was dat zeker een valkuil geweest’.

Inzichten

Bij de analyse van de interviews bleek dat niet het vernomen tijdgebrek, maar een stille angst voor het aan de slag gaan met de materie de grootste hindernis was. ‘Toen ik iedereen gesproken had en de codebomen op de gesprekken losliet, ontdekte ik nog andere lijntjes die steeds boven kwamen. Beroepsdocenten zeiden: ‘Ik weet niets van Nederlands of van d’tjes en t’tjes’ en taaldocenten zeiden: ‘Ik weet niets van camera’s of hoe ik dat moet integreren in mijn lessen’. Er was dus eigenlijk vooral angst voor het onbekende. Dat kwam veel meer naar boven dan ik zonder de methode had bedacht. Wanneer je daarmee aan de slag kan gaan, en je krijgt de randvoorwaarden zoals tijd en facilitering, dan kom je een heel eind’.

Blauwdruk voor het onderwijs

Momenteel maakt Marije een blauwdruk zodat andere teams hier ook mee aan de slag kunnen: ‘De blauwdruk wordt gebaseerd op de zeven stadia uit het Handboek Participatief Actieonderzoek. Als andere teams straks ook de basisvaardigheden willen integreren in hun opleiding, kunnen ze met die blauwdruk aan de slag. Onze ambitie is om de blauwdruk op onze school door te ontwikkelen zodat het daarna bij alle mbo-opleidingen gebruikt kan worden’.

Resultaten en acties

‘Binnen de opleiding hebben we de Nederlands en Engels docenten toegevoegd aan onze redactieomgeving. In deze omgeving gaan de studenten echt aan de slag, bijvoorbeeld in de tv-studio. De taaldocenten zitten niet meer in een lokaal achteraf, maar zijn te vinden op de plek waar studenten het beroepsonderwijs toepassen. De studenten moeten nu bijvoorbeeld een boekenitem verwerken in hun eigen tv-show. Op die manier wordt Nederlands bijvoorbeeld volledig geïntegreerd in een beroepsproduct’, legt Marije uit.

Het participatieve karakter zorgde ervoor dat alle betrokkenen vanaf dag één meedachten én meededen: ‘Het moment dat we het bespreekbaar maakten, is er ook werkelijk al verandering’.

Marijes ervaring laat zien dat methodisch Participatief Actieonderzoek meer oplevert dan een rapport; het zet direct processen in beweging. “Door de zeven stadia van PAO te volgen voorkom je een vertroebelde blik, zelfs als je midden in de materie zit,” zegt ze.

The post Duurzame integratie van basisvaardigheden in het beroepsonderwijs: Marije Klein deed Participatief Actieonderzoek appeared first on SevenSenses.