Stel je voor.
Je zit aan tafel met een boer die vreest voor zijn toekomst. Naast hem zit iemand van een natuurorganisatie die vindt dat het anders moet. Aan de overkant een beleidsmaker die vastloopt tussen regels, belangen en politieke druk.
Normaal gesproken zou dit het begin kunnen zijn van een eindeloze discussie.
Maar wat als het een spel is?
En wat als dat spel laat zien hoe je samen een van de meest complexe vraagstukken van deze tijd kunt aanpakken?
Dat is precies waar ik de afgelopen maanden mee bezig ben geweest.
Waarom gebeurt dit niet veel vaker?
Tijdens mijn PhD hield één vraag me bezig:
Als Participatief Actieonderzoek (PAO) zoveel impact kan maken, waarom wordt het dan niet veel vaker ingezet?
Samen met Tara Smeenk onderzocht ik de barrières die organisaties ervaren bij het inzetten van participatieve processen voor complexe duurzaamheidsvraagstukken.
Wat we ontdekten was confronterend.
Overal zagen we dezelfde patronen terug: systemen die vastlopen, organisaties die risico’s vermijden, professionals die geloven in participatie maar moeite hebben om de stap daadwerkelijk te zetten.
Toch vonden we ook iets anders.
Tussen alle barrières door zagen we mogelijke uitwegen. Routes die organisaties kunnen helpen om uit die impasse te komen.
Eén van die routes sprong eruit:
Laat mensen ervaren wat PAO doet.
Niet uitleggen.
Niet presenteren.
Niet overtuigen.
Laten ervaren.
Want zodra mensen voelen wat er gebeurt wanneer verschillende perspectieven samenkomen, wanneer eigenaarschap ontstaat en wanneer actie vanuit de gemeenschap zelf ontstaat, verandert de vraag van:
“Zullen we dit inzetten?”
naar
“Waarom doen we dit niet vaker?”
En toen gebeurde er iets gevaarlijks…
Want op dat moment kreeg ik een idee.
Wat als je PAO kunt ervaren door het te spelen in een simulatiespel?!
Dat bleek het begin van een avontuur waarvan ik nooit had verwacht dat ik er zó enthousiast van zou worden.
Ik wist al dat ik van spellen hield.
Ik wist niet dat ik verslaafd zou raken aan het ontwerpen ervan.
Ieder idee leidde tot drie nieuwe ideeën.
Ieder ontwerp riep nieuwe mogelijkheden op.
Hoe zorg je ervoor dat spelers écht de dynamiek van een complex systeem ervaren?
Hoe laat je ze voelen wat er gebeurt wanneer belangen botsen?
Hoe creëer je momenten waarop samenwerking niet wenselijk is, maar noodzakelijk?
Van idee naar iets groters
Toen collega Muriel Allard langskwam, begonnen we samen te sleutelen aan het concept.
Het werd scherper.
Leuker.
Spannender.
En vooral: realistischer.
Niet veel later zaten we met Ontwerpbureau Cogonez aan tafel.
Vanaf dat moment ging het hard.
Heel hard.
Iedere sessie leverde nieuwe inzichten op.
Nieuwe spelmechanieken.
Nieuwe manieren om spelers onder te dompelen in een wereld waarin niets zo eenvoudig is als het lijkt.
Onze hoofden tolden van de mogelijkheden.
En eerlijk?
Dat was soms ook precies het probleem.
Kill your darlings
Want hoe meer ideeën er kwamen, hoe duidelijker werd dat een goed spel niet draait om hoeveel je erin stopt.
Het draait om wat je durft weg te laten.
Het spel moest korter.
Scherper.
Spannender.
En precies op dat moment kwam Karen Sikkema op mijn pad, auteur van het boek Spelen Werkt.
Haar boek gaf me precies de inzichten die ik nodig had.
Niet om méér toe te voegen.
Maar om de juiste keuzes te maken.
Als kers op de taart mocht ik het ontwerp aan haar voorleggen en kreeg ik feedback die het spel opnieuw een flinke stap verder bracht, én ik mocht de ‘Are You Serious?-badge ontvangen!
Het stikstofdossier als eerste testcase
En nu begint het pas echt interessant te worden.
De eerste versie van het spel draait om het stikstofvraagstuk.
Maximaal acht spelers krijgen een AI-avatar toegewezen.
Een boer.
Een bestuurder.
Een natuurorganisatie.
Een ondernemer.
Een bewoner.
Iedere speler stapt letterlijk in een ander perspectief.
Niet om te winnen van de anderen.
Maar om te ontdekken wat er gebeurt wanneer iedereen probeert zijn eigen belangen te verdedigen én tegelijkertijd samen een oplossing moet vinden.
Want hier zit de twist:
Je kunt het spel alleen winnen als je samenwerkt.
Net als in het echte leven.
Onderweg ervaren spelers systeemdenken, dialoog, waarden, eigenaarschap, collectieve intelligentie en community-up samenwerken.
Niet als theorie.
Maar als iets wat je voelt.
Het mooiste aan dit hele avontuur?
Dat ik geen idee heb wat er straks gebeurt als de eerste groepen dit gaan spelen.
Welke inzichten ontstaan.
Welke discussies loskomen.
Welke mensen na afloop denken:
“Wacht eens even… waarom werken we eigenlijk niet vaker zo?”
Dat is misschien wel het spannendste van alles.
Wordt vervolgd…
Ps in de nieuwe editie van het PAR Practitioners Programma kan ik al wat elementen van het spel toepassen. Wil jij PAO leren én de pre-primeur van het simulatiespel ervaren? Schrijf je dan in!