Wanneer we gemeenschappen bezoeken die door overheden worden verwaarloosd, zoals sloppenwijken, valt ons als eerste het ongelooflijke creatieve vermogen van de mensen op om problemen op te lossen met behulp van lokale middelen, zoals onbenutte rijkdommen en arbeidskrachten. We zien echter vaak dat deze creativiteit wordt belemmerd door een afhankelijkheid van westerse hulp, vooral wanneer deze gemeenschappen lange tijd hulp ‘voor’ hen hebben ontvangen, in plaats van samenwerking ‘met’ hen. PAO maakt deze creativiteit weer vrij en stimuleert innovatie waar westerse organisaties nooit op zouden zijn gekomen.
Wanneer we PAO toepassen in ontwikkelingssamenwerking, leggen we extra nadruk op een aantal zaken. Ten eerste moet de te veranderen situatie, zoals voorgesteld door de opdrachtgevende ngo, aansluiten bij wat de lokale gemeenschappen zelf willen veranderen. In een eerste oriëntatiefase verifiëren we dit via informele gesprekken met de gemeenschap. Als dit verschilt, stellen we voor om het uitgangspunt en/of de doelstellingen van de opdrachtgevende ngo bij te stellen. Ten tweede besteden we tijdens de systeemverkenning extra aandacht aan culturele aspecten en hoe deze het gedrag beïnvloeden. Ten derde, wanneer we merken dat de gemeenschap passief en afhankelijk gedrag vertoont, gebruiken we extra elementen van Appreciative Inquiry om het zelfvertrouwen en de motivatie om actief te worden te versterken.
Wat zou er gebeuren als die mensen hun eigen projecten zouden helpen ontwerpen en uitvoeren, in plaats van deel te nemen aan westerse hulpprojecten die van bovenaf worden opgelegd?
In onze participatieve actieonderzoeken hebben we opmerkelijke resultaten gezien wanneer mensen de kans krijgen om samen hun gedeelde werkelijkheid te onderzoeken, nieuwe mogelijkheden te ontdekken en projecten te ontwerpen en uit te voeren waarvoor ze zich verantwoordelijk voelen. Hoewel dit betekent dat we soms moeten afwijken van de oorspronkelijke doelstellingen van de opdrachtgevende ontwikkelingsorganisatie, zijn we ervan overtuigd dat deze doelstellingen – zij het indirect – zullen worden bereikt door gebruik te maken van de kracht van de massa: de mensen.
We zijn ons er van bewust dat ngo’s vaak klem zitten tussen de behoeften van de gemeenschap en de doelstellingen van hun financiers, die niet altijd op één lijn liggen. Daarom bieden we ook inspiratiesessies aan voor financiers.
Wat te verwachten
Ontwikkelingsorganisaties die het aandurven om af te wijken van vooraf vastgestelde projectdoelen en het afvinken van lijstjes, en die openstaan voor het aanpakken van een complex ontwikkelingsprobleem met behulp van participatief actieonderzoek, kunnen het volgende verwachten:
- Zowel de lokale bevolking als andere belanghebbenden het gevoel hebben dat er naar hen wordt geluisterd: een van de eerste bouwstenen voor een gevoel van betrokkenheid;
- Belanghebbenden die een situatie vanuit meerdere verschillende perspectieven bekijken, wat leidt tot een verhoogd wederzijds begrip van de perspectieven van anderen;
- Stakeholders zien hun gemeenschap en haar sterke punten op een geheel nieuwe manier die ze voorheen niet zagen, wat hun perspectieven verbreedt en hun creativiteit stimuleert;
- Belanghebbenden die samen brainstormen - gebruikmakend van deze verbrede perspectieven en nieuwe creativiteit - en ideeën genereren die ze individueel niet hadden bedacht, resulterend in sociaal leren en eerste stappen in innovatie;
- De co-creatie van nieuwe actieplannen door lokale belanghebbenden waarvan zij zich eigenaar voelen en gemotiveerd zijn om er een succes van te maken;
- Belanghebbenden die de actieplannen samen realiseren vanuit intrinsieke motivatie, op een manier die aansluit bij hun behoeften, normen, waarden en cultuur;
- Toegenomen gevoel van eigenwaarde onder de lokale bewoners;
- Soms, als neveneffect: meer vertrouwen in andere belanghebbenden en herstel van verbroken werkrelaties.
Merk op dat we met stakeholders zowel buurtbewoners als organisatie- en overheidsactoren bedoelen en alles daartussenin: iedereen die betrokken is bij of beïnvloed wordt door het oorspronkelijke probleem. Dat betekent dat je als opdrachtgevende ontwikkelingsorganisatie waarschijnlijk ook een actieve rol zal spelen in zowel het ontwerp als de realisatie van het actieplan.
Samenwerken?
Je kunt ons inhuren als participatief actieonderzoekers, om PAO uit te voeren op een complex ontwikkelingsprobleem. Op basis van ons eerste gesprek maken we een voorlopig PAO-ontwerp. Dit ontwerp wordt getest tijdens een eerste oriëntatie, waarin we een eerste reeks informele gesprekken voeren met andere belanghebbenden. Op basis van die gesprekken passen we ons voorlopige PAO-ontwerp aan tot een werkbaar PAO-ontwerp, dat we met je bespreken. Eenmaal aanvaard, zetten we ons PAO voort door gegevens en perspectieven over het PAO-onderwerp te verzamelen. Als je zelf ook belanghebbende bent, nodigen we jou ook uit om mee te doen aan het PAO. Vervolgens delen we die resultaten met de belanghebbenden en faciliteren we het proces waarin ze hun actieplan co-creëren en opstarten. Tijdens de monitoring -mocht je hier zelf geen rol hebben- houden we je op de hoogte van het proces en faciliteren we reflectie en eventueel noodzakelijke bijstelling van de actieplannen. Dit proces duurt meestal een paar maanden tot zo lang als nodig is, afhankelijk van de reikwijdte van het PAO.
Laten we onze opties bespreken!
Vraag een vrijblijvend kennismakingsgesprek aan met Madelon Eelderink, oprichter van SevenSenses, email madelon.eelderink@seven-senses.nu. Ik kijk ernaar uit om je te ontmoeten!