Vaak krijg ik de vraag wat Participatief Actieonderzoek (PAO) eigenlijk inhoudt. "Onderzoek, dus ga je gegevens verzamelen en een rapport maken dat stof staat te vangen op een plank?" "Actie, dus ga je de straat op voor een protest met vlaggen en spandoeken?" Ik weet het, ik weet het. De naam kan verwarrend zijn, maar PAO is geen van beide. In deze blog beschrijf ik zes basisprincipes van Participatief Actieonderzoek.

Wat is Participatief Actieonderzoek?

Participatief Actieonderzoek is in feite de brug tussen wetenschap en praktijk, waarbij het beste van beide wordt gecombineerd. PAO faciliteert mensen in een gemeenschap om samen oplossingen te ontdekken, te ontwerpen en te implementeren voor de problemen en uitdagingen van hun gemeenschap. Deze aanpak verschilt sterk van de traditionele top-down benaderingen, omdat het zich richt op de krachten binnen een gemeenschap om het probleem samen met de massa op te lossen in plaats van vanuit instellingen? Bij SevenSenses geloven we echt dat deze benadering een groot potentieel heeft om meerdere complexe, hardnekkige problemen wereldwijd versneld op te lossen. Laten we de belangrijkste principes van Participatief Actieonderzoek doornemen. Om ze allemaal wat gemakkelijker te onthouden -met een beetje creativiteit- heb ik ze omgevormd tot de SENSES:

S – Science and practice merged together

E – Engage the community: a community-up approach

N – No debate but a dialogue

S – Social learning among and between community members and researchers

E – Embrace the strengths of a community

S – Sustainable solutions & empowerment

De basisprincipes van Participatief Actieonderzoek

1. Science and practice merged together

Bij het uitvoeren van PAO verzamel je niet alleen gegevens zoals in traditioneel wetenschappelijk onderzoek, je faciliteert ook een proces waarin voorgestelde oplossingen vanuit de gemeenschap worden omgezet in actie door de communityIn de traditionele wetenschap worden concepten en theorieën vaak geformuleerd in de 'ivoren toren': achter het bureau, door een intellectueel. In de praktische ontwikkelingssamenwerking beginnen mensen vaak een project vanuit hun eigen passie om mensen te helpen, maar missen ze de (wetenschappelijke) kennis en -vaardigheden die nodig zijn om het project succesvol uit te voeren. PAO voegt ze samen. Door onderzoek op de grond zoomen we in op de verschillende perspectieven op een bepaald probleem, door verschillende belanghebbenden. Door de co-creatie van oplossingen met deze belanghebbenden, zetten ze hun bevindingen in de praktijk om.

2. Engage the community: a Community-Up Approach

PAO is een proces waarin oplossingen niet alleen door instellingen worden gebracht, maar vanaf het begin samen worden gecreëerd met alle betrokken belanghebbenden. Met de beschikbare middelen, mankracht, talenten en andere activa die aanwezig zijn in de gemeenschap. Ik gebruik liever niet het woord bottom-up, omdat dit zou suggereren dat lokale mensen de laagste zijn of 'de afvoerput' in de samenleving (in tegenstelling tot top-down, wat betekent vanuit de institutionele wereld, zoals overheden, NGO's en/of bedrijven). Ik zou het eerder een community-up aanpak noemen: de community bestaat uit zowel institutionele als niet-institutionele mensen. Via PAO duwen institutionele belanghebbenden niet langer hun ideeën op de 'doelgroep' (ik haat dat woord), zoals vaak gebeurt in de traditionele ontwikkelingssamenwerking. Ze creëren samen oplossingen met alle betrokkenen, waarbij alle stemmen worden gehoord. Zo krijg je oplossingen die perfect passen bij de lokale sociaal-culturele context!

"Wat gebeurt er wanneer mensen over de hele wereld PAO beoefenen, waarbij alle mensen van een gemeenschap een stem krijgen en de focus ligt op de krachten van de gemeenschap? Als hele gemeenschappen nieuwe oplossingen en innovaties samen creëren, in plaats van externe, institutionele mensen alleen? Wat gebeurt er als - als gevolg daarvan - instellingen geen geld meer verspillen? En uiteindelijk, wat gebeurt er als mensen niet langer afhankelijk zijn van westerse hulp?"

3. No debate but a dialogue

Vaak zijn de doelen van probleemeigenaars niet hetzelfde als de doelen van de NGO. Als gevolg daarvan zie ik vaak dat NGO's proberen hun 'doelgroep' te overtuigen van de relevantie van hun project. Bijvoorbeeld, een NGO kan zeer gericht zijn op natuurbescherming, terwijl de bewoners van een bepaald gebied praktisch comfort voor henzelf en hun directe familie prefereren. Een kwalitatief onderzoek dat ik in Bolivia heb uitgevoerd, toonde aan dat verschillende belanghebbenden deze verschillende opvattingen hadden, maar het project -een project voor ecologische sanitatie- succesvol was omdat het beide doelen vervulde. [Lees de wetenschappelijke publicatie van dit onderzoek hier]. Participatief Actieonderzoekers erkennen dat niet iedereen hetzelfde doel deelt en omarmen de diversiteit aan perspectieven. Ze openen de dialoog erover, in plaats van er een win-verliesdebat van te maken. Door belanghebbenden met elkaar in gesprek te laten gaan en open te staan op het normatieve niveau, zijn mensen in staat om oplossingen te vinden die aan alle doelen voldoen. Het is niet ongewoon dat er prachtige nieuwe innovaties ontstaan die niemand ooit had bedacht! Op die manier hoeft men geen moeite te doen om mensen van een bepaald idee te overtuigen. Hoeveel tijd, moeite, geld en campagnes zou dat besparen?!

4. Social learning among and between community members and researchers

PAO is een proces waarin perspectieven en oplossingen die worden voorgesteld door de verschillende belanghebbenden worden geanalyseerd door de onderzoeker en worden gedeeld met de gemeenschap, in een cyclische wijze van gegevensverzameling en reflectie. Op deze manier begrijpen de leden van een gemeenschap de perspectieven van mensen, hun fundamentele overtuigingen en hun normen en waarden. Dit resulteert in wederzijds begrip van elkaars gedrag, ongeacht of ze het met elkaar eens zijn of niet. Het samenbrengen van verschillende soorten kennis - van wetenschappelijke en expertkennis tot impliciete kennis - creëert een rijk begrip van de bredere context waarin het probleem is ingebed, en hoe verschillende problemen en oplossingen met elkaar zijn verbonden. Dit proces van sociaal leren tussen en onder gemeenschapsleden vergroot het vertrouwen in elkaar en creëert een meer open en coöperatieve mentaliteit om samen de uitdagingen aan te gaan.

5. Embrace the strengths of a community

Bij het werken aan complexe problemen richten we ons vaak alleen op dat probleem. Volgens de theorie van het sociaal constructivismeleidt focus op problemen tot meer problemen. PAO richt zich sterk op de troeven van een gemeenschap: dingen die goed gaan, dingen waar mensen trots op zijn, lokale talenten, mankracht, overvloed en meer. Het ontgrendelt alle potentieel dat gemeenschapsleden en onderzoekers vaak niet kennen. We combineren die troeven met de uitdagingen van de gemeenschap en laten de gemeenschapsleden het analyseren en nieuwe creatieve combinaties maken. Op die manier creëren mensen samen eenvoudige, goedkope maar duurzame oplossingen op basis van de krachten die al aanwezig zijn in de gemeenschap. De Healthy Cooking Challenge s een geweldig voorbeeld van hoe een sloppenwijk-bioscoop - een troef in de gemeenschap - heeft geholpen om longproblemen bij kinderen aan te pakken (zie je de link? Nee? Wij ook niet op dat moment), wat leidde tot onverwachte, maar verbazingwekkende resultaten!

6. Sustainable solutions & empowerment

Omdat mensen bijdragen aan het bouwen van oplossingen voor een sociaal probleem dat hen treft, voelen ze meer eigenaarschap van de samen gecreëerde initiatieven. Ze geven inzichten op basis van hun kennis en perspectieven, en oplossingen die ze haalbaar achten binnen hun sociaal-culturele context. Oplossingen zijn gemakkelijk en concreet, dus het maken van een begin is niets om nachtmerries van te hebben. In plaats daarvan raken mensen vaak erg enthousiast om hun vers samengestelde initiatieven te starten! Door deze opwinding en masse begrip van wat er gaat gebeuren, brengen geïmplementeerde oplossingen impact en duren ze lang. Bovendien, omdat mensen het PAO-proces hebben doorlopen, gebruiken ze zelf het systeem om de oplossingen verder te innoveren!

Tot slot

Deze blog beschreef zes basisprincipes van Participatief Actieonderzoek. Het proces van Participatief Actieonderzoek stelt mensen in staat om complexe gemeenschapskwesties zelf aan te pakken, met lokale middelen, talenten en alle andere lokale beschikbare middelen. Dit is empowerment pur sangHet proces van PAO zet lokale innovatie in gang, of het nu gaat om (publieke) gezondheid, natuur/milieu, mensen- of dierenrechten, armoedekwesties of wat dan ook. Hoe geweldig zou het zijn als veel mensen over de hele wereld PAO beoefenen in allerlei soorten instellingen en gemeenschappen? Wat gebeurt er als - als gevolg daarvan - instellingen geen geld meer verspillen? Wat gebeurt er als mensen niet langer afhankelijk zijn van westerse hulp?

Ik kan zelfs niet overzien welke massieve positieve impuls we aan de wereld kunnen geven door haar meest complexe problemen aan te pakken met de kracht van wat we in overvloed hebben: mensen.

Wil je (leren) Participatief Actieonderzoek uitvoeren? Bekijk onze verschillende mogelijkheden, zoals deelnemen aan de SevenSenses Challenge, PAR Practitioners Programma of een in-company training in PAO een PAO-cursus op jouw universiteit and many others! 

Blijf op de hoogte! Abonneer je op SevenSenses Stories hieronder en ontvang onze updates, tips, blogs, videocolleges en meer in je mailbox.